„(…) jedenaście pierwszych rozdziałów Księgi Rodzaju nie odpowiada całkowicie metodom pisarstwa historycznego używanym przez naczelnych historiografów greckich i łacińskich, lub historyków naszych czasów, należą mimo to jednak do rodzaju literackiego historycznego w pewnym sensie, który zresztą egzegeci powinni głębiej zbadać i określić. Rozdziały te, w stylu prostym i obrazowym, przystosowanym do umysłowości narodu, stojącego jeszcze na niskim stopniu cywilizacji, podają zasadnicze prawdy, na których się opierają nasze możliwości zdobycia zabawienia wiecznego, jak również zawierają popularny opis początków rodzaju ludzkiego i narodu wybranego.”

"Nie zakazuje więc kościelny Nauczycielski Urząd, by teoria ewolucjonizmu, o ile bada, czy ciało pierwszego człowieka powstało z istniejącej poprzednio, żywej materii - że bowiem dusze stwarzane są bezpośrednio przez Boga, tego niewątpliwie uczy nas katolicka wiara - stała się przedmiotem dociekań i dyskusji uczonych obydwu obozów, zgodnie z obecnym stanem nauk ludzkich i świętej teologicznej wiedzy."

„Jeśli zaś chodzi o inna hipotezę, mianowicie poligenizm, to synowie Kościoła wcale już nie mają podobnej wolności. Nie wolno bowiem wiernym przyjmować opinii, której zwolennicy twierdzą, że po Adamie istnieli na ziemi ludzie nie pochodzący od niego, jako prarodzica, drogą naturalnego rozmnażania się, lub że Adam oznacza pewną liczbę prarodziców”.

„Okaże się bowiem całkiem niemożliwe, jakby się dało pogodzić taką teorię z nauką źródeł prawdy Objawionej i dokumentów Kościoła Nauczającego o grzechu pierworodnym, który pochodzi z grzechu rzeczywiście popełnionego przez jednego Adama i przeszczepiany rodzeniem na wszystkich jest zarazem wrodzonym grzechem własnym każdego człowieka”

Encyklika Humani generis, uwzględniając stan badań naukowych swojej epoki, a zarazem wymogi stawiane przez teologię, uznawała doktrynę ,,ewolucjonizmu'' za poważną hipotezę, godną rozważenia i pogłębionej refleksji na równi z hipotezą przeciwną.

Dzisiaj, prawie pół wieku po publikacji encykliki, nowe zdobycze nauki każą nam uznać, że teoria ewolucji jest czymś więcej niż hipotezą. Zwraca uwagę fakt, że teoria ta zyskiwała stopniowo coraz większe uznanie naukowców w związku z kolejnymi odkryciami dokonywanymi w różnych dziedzinach nauki. Zbieżność wyników niezależnych badań - bynajmniej nie zamierzona i nie prowokowana - sama w sobie stanowi znaczący argument na poparcie tej teorii.

te teorie ewolucji, które inspirując się określoną filozofią uważają, że duch jest wytworem sił materii ożywionej lub prostym epifenomenem tejże materii, są nie do pogodzenia z prawdą o człowieku. Co więcej, nie są w stanie uzasadnić godności człowieka.

Nauki doświadczalne z coraz większą dokładnością badają i opisują wielorakie przejawy życia umieszczając je na skali czasowej. Moment przejścia do sfery duchowej nie jest przedmiotem obserwacji tego rodzaju.

„nowe zdobycze nauki każą nam uznać, iż teoria ewolucji jest czymś więcej niż hipotezą”"

„Przyznając, że historia genezy rodzaju ludzkiego jest złożona i poddawana weryfikacji, antropologia fizyczna i biologia molekularna zgodnie przestawiają przekonywujące dowody na to, że genezę ludzkiego gatunku można usytuować w Afryce około 150,000 lat temu w człekokształtnej populacji posiadającej wspólną linię genetyczną” (nr 63).

„'Nie możemy powiedzieć: stworzenie albo ewolucja. Właściwa formuła musi być taka: stworzenie i ewolucja, gdyż obydwie rzeczywistości odpowiadają na dwa różne pytania'.

Gdy czytamy w Księdze Rodzaju opowieść o stworzeniu, zachodzi niebezpieczeństwo, że wyobrazimy sobie Boga jako czarownika z różdżką magiczną, będącą w stanie dokonać wszystkiego. Ale nie jest tak. On stworzył byty i pozwolił im się rozwijać zgodnie z wewnętrznymi prawami, które dał każdemu, aby się rozwijały, aby doszły do swej pełni. Dał autonomię bytom wszechświata w tym momencie, w którym zapewnił im swoją trwałą obecność, dając istnienie każdej rzeczywistości. I tak stworzenie rozwijało się przez wieki, tysiąclecia, aż stało się takie, jakie znamy dzisiaj, właśnie dlatego, że Bóg nie jest demiurgiem czy magiem, lecz jest Stwórcą, który daje istnienie wszystkim bytom. Początek świata nie jest dziełem chaosu, który zawdzięcza swoje pochodzenie komuś innemu, lecz pochodzi on bezpośrednio od najwyższej Zasady, która stwarza z miłości. Big-Bang, który dziś sytuuje się u początku świata, nie przeczy boskiemu działaniu stwórczemu, lecz go wymaga. Ewolucja natury nie jest sprzeczna z pojęciem stworzenia, ponieważ ewolucja zakłada stworzenie bytów, które ewoluują.

Może nigdy (przynajmniej za życia) nie dowiemy się jak pogodzić początek Biblii z nauką. I trzeba się z tym pogodzić. Na razie wszelkie tego typu próby pogodzenia to przykrawania wiary do bieżącego stanu nauki bez żadnego ustępstwa ze strony nauki.

W opisie Stworzenia Bóg stwarza Wszechświat etapami

Biblia Jeffersona (oficjalnie zatytułowana The Life and Morals of Jesus of Nazareth – Życie i moralność Jezusa z Nazaretu) to unikalne, prywatne dzieło Thomasa Jeffersona, trzeciego prezydenta USA, stworzone na początku XIX wieku.
Jefferson, będąc deistą, dosłownie wyciął nożyczkami i wykleił na nowo fragmenty Nowego Testamentu, aby stworzyć wersję Ewangelii pozbawioną jakichkolwiek cudów, mistycyzmu i elementów nadprzyrodzonych.
## Jak powstała ta księga?
Jefferson kupił kilka egzemplarzy Nowego Testamentu w czterech językach (greckim, łacińskim, francuskim i angielskim). Następnie, wieczorami w Białym Domu oraz w swojej posiadłości Monticello, brał do ręki brzytwę lub nożyczki i fizycznie wycinał interesujące go wersety. Naklejał je obok siebie w pustym notesie, tworząc chronologiczną opowieść o życiu Jezusa.
## Co Jefferson WYCIĄŁ (usunął)?
Z jego Biblii zniknęło wszystko, co kłóciło się z deistycznym rozumem i fizyką Newtona:

* Zwiastowanie i Niepokalane Poczęcie – Jezus w tej wersji jest zwykłym człowiekiem, synem Józefa i Maryi.
* Wszystkie cuda – usunięto chodzenie po wodzie, zamianę wody w wino, rozmnożenie chleba oraz uzdrawianie chorych.
* Boskość Jezusa – Jezus nie jest Synem Bożym ani Bogiem; nie ma tam Trójcy Świętej ani aniołów.
* Zmartwychwstanie – to najbardziej uderzająca zmiana. Biblia Jeffersona kończy się dramatycznym zdaniem o złożeniu Jezusa do grobu i zatoczeniu wielkiego kamienia. Nie ma poranka wielkanocnego ani wniebowstąpienia.

## Co Jefferson ZOSTAWIŁ?
Prezydent uważał Jezusa za najwybitniejszego nauczyciela moralności w historii ludzkości, którego czyste nauki zostały po jego śmierci „skażone” i sfałszowane przez apostołów (głównie św. Pawła) oraz wczesny Kościół w celu stworzenia religii opartej na strachu i magii. W swojej Biblii pozostawił więc:

* Kazanie na Górze (błogosławieństwa).
* Przypowieści (np. o synu marnotrawnym, o miłosiernym Samarytaninie).
* Nauki etyczne dotyczące miłości bliźniego, sprawiedliwości i tolerancji.

## Dlaczego to zrobił?
Jefferson stworzył tę książkę wyłącznie na własny użytek (za jego życia wiedzieli o niej tylko nieliczni przyjaciele). Potrzebował tekstu do osobistej medytacji – chciał religii opartej na czystym rozumie i moralności, bez dogmatów politycznych i kościelnych, które uważał za narzędzie kontroli ludzi. Twierdził, że oddzielił „złote ziarna” nauk Jezusa od „sterty plew”, jaką obrośli je autorzy Ewangelii.
Książka została opublikowana oficjalnie dopiero na początku XX wieku. Przez wiele lat Kongres USA wręczał jej egzemplarz każdemu nowo zaprzysiężonemu senatorowi i reprezentantowi jako uniwersalny podręcznik moralności.
Chcesz dowiedzieć się, jak dokładnie kończy się tekst Biblii Jeffersona, czy może interesuje Cię, jak na to dzieło reagowali współcześni mu chrześcijanie?

Skoro zgadało się o wypowiedziach papieży, to - nieco achronologicznie - od nich zacznę omawianie tematu, później jednak chciałbym się zająć wypowiedziami Ojców Kościoła, bo mało kto wie, że - wbrew powszechnym mniemaniom - duża ich część wcale nie zakładała literalnej interpretacji Księgi Rodzaju, a niektórzy z nich - oczywiście tak jej nie nazywając - mieli intuicje ewolucji.

Zacznijmy od przywołanej tu „Humani generis” Piusa XII z 1950 roku.
Kilka ważnych fragmentów:
Pius XII




I ten, który ma być "koronnym argumentem" antyewolucjonistów:


wraz z uzasadnieniem:

• Przeciw jakiemu stanowisku został wydany ten dokument? Otóż w połowie XX wieku wielu uważało, że człowiek powstał jednocześnie na różnych kontynentach - i przeciw takiej wersji poligenizmu występował papież.
  Potwierdzi to, niemal 50 lat później, komisja kierowana przez Josepha Ratzingera (zacytuję poniżej).
  
• Wypowiedź ta odnosiła się do całkiem innego kontekstu niż usiłuje mu się nadać w dzisiejszych debatach: Adam był tu wspomniany na marginesie. Papież przeciwstawiał się - modnemu wówczas - poglądowi, że rasa ludzka wywodzi się od kilku par nie-ludzkich prarodziców, rozsianych po całej ziemi. Innymi słowy, że nie jesteśmy spokrewnieni np. z Chinczykami, Indianami itd.
• Prawdopodobnie tłem było również to, że podobne koncepcje podtrzymywały tlący się jeszcze - mimo zakończenia wojny - ogień rasizmu.
• Jeśli przyjmiemy hipotezę przebóstwienia człowieka w pewnym momencie dziejów (a chyba oczywiste, że "człowiekiem" można nazwać tylko takie przebóstwione zwierzę), to istnienie biologiczne nawet tysięcy osobników rodzaju takiego jak Adam i Ewa, nie kłóci się wcale z wypowiedzią Piusa XII. Jeśli Bóg przebóstwił jedną parę ludzką, to istotnie, wszyscy ludzie są ich potomkami: wyjaśniałoby to też problem, z kim właściwie dzieci Adama i Ewy mieli dzieci...
  Niemniej, nie uważam, żeby ta hipoteza - choć niezła - była konieczna do wyjaśnienia sprawy.
• I wreszcie owa rzekoma "niemożność pogodzenia".
  Papieżowi wydawało się to nie pogodzenia. Stąd zakaz. Z tym, że trzeba dobrze zrozumieć działanie watykańskie w podobnych sprawach.
  Mamy niezłą analogię w postaci heliocentryzmu.
  
  W pierwszym orzeczeniu eksperci naukowi powołani przez Inkwizycję na proces Galileusza stwierdzili, że teoria Kopernika jest ”głupia i absurdalna z punktu widzenia nauki“ (dosłownie: "filozofii"), przy czym nie odwoływano się w ogóle do argumentów z wiary.
  W drugim orzeczeniu wypowiedziano się co do aspektów doktrynalnych - stwierdzono, że "jest ta doktryna z formalnego punktu widzenia heretycka, to znaczy sprzeciwia się interpretacji Objawienia wyłożonemu przez Kościół". Jednak w ostatecznym dokumencie wykreślono słowo "heretycka".
  Jednak zdecydowano się upomnieć go, aby porzucił rzeczoną opinię; w przypadku odmowy posłuszeństwa, Komisarz ma mu nakazać, w obecności notariusza i świadków, aby powstrzymał się całkowicie od nauczania lub obrony tej opinii i doktryny, a nawet od dyskutowania jej.
  Krótko mówiąc, zrobiono dokładnie to, co zrobił Pius XII w sprawie Adama i Ewy: z ostrożności zakazano głosić nieudowodnionej teorii, która wydawała się komisji wątpliwa z punktu widzenia skutków w teologii.. Mając świadomość, ze kiedy zostanie udowodniona, trzeba będzie przemyśleć nasze rozumienie tego, lub owego fragmentu.
  
  DOKŁADNIE taka była motywacja zakazu: nadzorujący proces Robert Bellarmin (późniejszy święty) w liście zastrzegł, że gdyby pokazano dowód na heliocentryzm, powinni oni raczej przyznać że nie rozumieją odpowiednio tych fragmentów Pisma Św, niż usiłować z tym walczyć, natomiast nie należy zmieniać nauczania pochopnie. Podobnie zresztą kardynał Maffeo Barberini napisał, że teoria kopernikańska może być prawdziwa, lecz dopóki nie zostanie udowodniona, nie może być używana do interpretacji Pisma. Kiedy został papieżem (Urban VII) stwierdził, iż „Kościół nigdy nie uznał dzieł Kopernika za heretyckie i tego nie uczyni”.
  
  I tu jest tak samo: papież zabrania nieudowodnionej doktryny, obawiając się jej wpływu na teologię. Ale gdy zostaje udowodniona, przeszkoda znika, a teolodzy biorą się za ulepszenie teologii.
  Wyparcie faktów nigdy nie jest dobrą reakcją na nowo ujawnione fakty: Bogu dzięki, że Kościół tak nie postępuje (jak widać choćby po cytowanym wyżej orzeczeniu Międzynarodowej Komisji Teologicznej.
  
  Nie wolno traktować Magisterium (zwłaszcza tego niedogmatycznego) jurydycznie: ile razy tu czytałem, że skoro nie ma nowego orzeczenia, to liczy się poprzednie - choćby oparte na danych sprzed 75 lat (w genetyce to całe wieki).

=======================
Św.Jan Paweł II
Przesłanie do uczestników sesji plenarnej Papieskiej Akademii Nauk 1966

Papież po pierwsze zwrócił uwagę, że wypowiedzi teologiczne są w jakiś sposób zależne także od poznania naukowego:


Biorąc pod uwagę nowsze badania, papież oświadczył, że:


Papież przestrzegł przed wyciąganiem wniosków które leżą poza kompetencją nauk przyrodniczych:


Zawarł też stwierdzenie, które dla mnie osobiście jest ważne - bo dotyczy samej definicji człowieka w kontekście wiedzy o ewolucji - mianowicie tego, że nauki przyrodnicze nie są w stanie określić momentu, kiedy "już" istota, która ewoulowała, stała się człowiekiem:



Natomiast JPII sprzeciwiał się ideologizowaniu TE (np. Ernest Haeckel twierdził że skoro człowiek ewoluował, to "nie został stworzony przez Boga" oraz "przesądem jest twierdzić, że jest kimś istotnie różnym od zwierząt")




==============
Benedykt XVI
Międzynarodowa Komisja Teologiczna, której przewodził Joseph Ratzinger, wydała dokument "Komunia i Służba. Osoba ludzka stworzona na obraz Boży" (rok 2004):


„Przyznając, że historia genezy rodzaju ludzkiego jest złożona i poddawana weryfikacji, antropologia fizyczna i biologia molekularna zgodnie przestawiają przekonywujące dowody na to, że genezę ludzkiego gatunku można usytuować w Afryce około 150,000 lat temu w człekokształtnej populacji posiadającej wspólną linię genetyczną” (nr 63).
Jeśli idzie o samą ewolucję, Benedykt XVI - jako największy "ścisłowiec" spośród ostatnich papieży - zauważył rozsądnieL

W debacie kreacjonizm – ewolucjonizm J. Ratzinger/Benedykt XVI przyjmuje – w punkcie wyjścia – stanowisko, że „nie ma sprzeczności między rozumieniem stworzenia w świetle wiary a dowodami dostarczonymi przez nauki doświadczalne”. Z punktu widzenia wiary chrześcijańskiej stwierdza, że „świat powstał w następstwie skomplikowanego procesu ewolucyjnego, ale w swych głębiach wywodzi się z Logosu”.

W 2007 roku papież przytomnie oświadczył:
„Widzę w Niemczech, ale także w Stanach Zjednoczonych, dość zaciętą debatę między tak zwanym kreacjonizmem a ewolucjonizmem, przedstawianymi tak, jakby były to wzajemnie wykluczające się alternatywy”

papież Franciszek
Przemówienie do członków Papieskiej Akademii Nauk - 2014 rok


======================
Bardzo polecam bardzo kompetentne (jak to u Dominikanów) wyjaśnienie tych spraw w serii 4 esejów, rozpoczynających się tutaj https://szkolateologii.dominikanie.pl/s ... ologiczne/

Nie wolno bowiem wiernym przyjmować opinii, której zwolennicy twierdzą, że po Adamie istnieli na ziemi ludzie nie pochodzący od niego, jako prarodzica, drogą naturalnego rozmnażania się, lub że Adam oznacza pewną liczbę prarodziców.

Według deistów świat został stworzony w czasie 0 sekund w Wielkim Wybuchu ale potem ewoluował już sam.

Kantatus: pójście w zaparte nie pomoże. Wyjasniłem, przeciw czemu wypowiadał się papież.
Jeżeli nie będziemy reagowali na podane fakty, tylko powtarzali swoje tezy, do niczego nie dojdziemy.

Wypowiedź ta odnosiła się do całkiem innego kontekstu niż usiłuje mu się nadać w dzisiejszych debatach: Adam był tu wspomniany na marginesie. Papież przeciwstawiał się - modnemu wówczas - poglądowi, że rasa ludzka wywodzi się od kilku par nie-ludzkich prarodziców, rozsianych po całej ziemi. Innymi słowy, że nie jesteśmy spokrewnieni np. z Chinczykami, Indianami itd.

Zapewne się nie zgadzał. I co z tego?
Jesteśmy 76 lat później. Wiedza na temat genezy człowieka od tamtego czasu wręcz wybuchła.
Dlatego papieże wyraźnie zmienili podejście i dlatego Kościół już nie wydaje tego rodzaju tez szczegółowych.
Podobnie jak w sprawie heliocentryzmu, nauka zweryfikowała zalecenia Kościoła co do kierunku poszukiwań.

Prawdę mówiąc, jest to pogląd św. Augustyna. Przybliżyć?